เทคนิคโจมตีของทนายความ – คู่มือการตั้งรับของล่ามศาล

ในห้องพิจารณาคดี ล่ามไม่ใช่เพียง “ผู้ถ่ายทอดภาษา” เท่านั้น แต่ยังเป็นบุคคลที่อาจตกเป็นเป้าการโจมตีของทนายความที่ต้องการบ่อนทำลายความน่าเชื่อถือของคำแปล เทคนิคต่าง ๆ เช่น การตั้งคำถามเรื่องคุณสมบัติ ความเป็นกลาง หรือความถูกต้องของคำแปล ล้วนเป็นกลยุทธ์ที่ถูกใช้เพื่อสร้างข้อสงสัยต่อศาล

ดังนั้น ล่ามจึงจำเป็นต้องรู้เท่าทัน “กลยุทธ์โจมตี” เหล่านี้ พร้อมกับเตรียม “วิธีรับมือ” อย่างมีระบบ เพื่อคงความน่าเชื่อถือ ความเป็นกลาง และความมั่นใจตลอดกระบวนการพิจารณา

1. การโจมตี “คุณสมบัติ” (Credentials Attack)

• ถามถึงการศึกษาและการอบรม: ตั้งคำถามว่า ล่ามไม่ได้มีใบประกาศหรือผ่านการอบรมเฉพาะด้านกฎหมาย

• ขยายข้อสงสัยเรื่องใบรับรอง: ถามว่ามีการขึ้นทะเบียนกับศาลหรือหน่วยงานทางการหรือไม่

• โจมตีความเชี่ยวชาญภาษาเฉพาะทาง: เช่น ภาษาเทคนิค กฎหมาย หรือการแพทย์ ว่าล่ามมีความรู้จริงหรือแค่ภาษาทั่วไป

2. การโจมตี “วิธีปฏิบัติ” (Performance Attack)

• จี้รายละเอียดคำศัพท์: เช่น ล่ามเลือกใช้คำผิด ทำให้ความหมายเปลี่ยน

• เล่นกับความต่างของไวยากรณ์: ทนายอาจถามว่าทำไมไม่แปลแบบตรงตัว แล้วกล่าวหาว่าล่ามใส่ความคิดเห็นเอง

• จับพิรุธการเว้นช่วง: ชี้ว่าล่ามแปลช้าเกินไปหรือข้ามบางส่วนของคำเบิกความ

3. การโจมตี “ความเป็นกลาง” (Bias Attack)

• ชี้ประเด็นผลประโยชน์ทับซ้อน: เช่น ล่ามอาจมีความสัมพันธ์กับฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด

• ถามถึงการสื่อสารนอกศาล: ถ้าล่ามพูดคุยนอกบันทึกกับพยาน/จำเลย ทนายอาจใช้โจมตีว่าไม่เป็นกลาง

• กล่าวหาว่าช่วยเหลือพยาน: เช่น ใช้น้ำเสียง, กิริยา, หรือการขยายความให้พยาน

4. การโจมตี “ความถูกต้องของบันทึก” (Accuracy Attack)

• เปรียบเทียบกับนักภาษาคนอื่น: บางครั้งทนายเตรียมพยานผู้เชี่ยวชาญภาษาไว้ เพื่อยืนยันว่าล่ามแปลผิด

• เล่นกับคำที่มีความหมายสองนัย: ชี้ว่าล่ามเลือกนัยที่เป็นประโยชน์ต่ออีกฝ่าย

• นำบันทึกเสียงหรือวิดีโอ มาท้าทายคำแปลของล่าม

5. การโจมตี “ความน่าเชื่อถือส่วนบุคคล” (Credibility Attack)

• ขุดประวัติ: เช่น เคยถูกฟ้องร้องหรือเคยให้การที่ศาลตัดสินว่าไม่ถูกต้อง

• ถามย้ำเพื่อทำให้ล่ามสับสน: ใช้การถามเร็ว สลับภาษา เพื่อหวังให้ล่ามตอบผิดพลาด

• ชี้พฤติกรรม: เช่น การลังเล การดูไม่มั่นใจ แล้วตีความว่าไม่เชื่อถือได้

สรุปการโจมตีล่ามในศาลคือการทำให้ศาล “ไม่เชื่อถือ” คำแปล ไม่ว่าจะโดยอ้างว่าล่ามไม่เก่งพอ ไม่เป็นกลาง หรือไม่แม่นยำ ดังนั้นล่ามควร เตรียมตัวทั้งในแง่กฎหมาย ภาษา เทคนิค และจริยธรรมวิชาชีพ เพื่อรับมือการ cross-examination ของทนายความ

ตาราง : เทคนิคของทนายความ – วิธีรับมือของล่าม

เทคนิคของทนายความ	วิธีโจมตีล่าม	วิธีรับมือของล่าม
โจมตีคุณสมบัติ	ถามเรื่องวุฒิการศึกษา ใบรับรอง หรือการขึ้นทะเบียน	เตรียมเอกสารยืนยัน เช่น ใบรับรอง SEAProTI, ประสบการณ์งานล่ามในศาล, บอกชัดว่าไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน
โจมตีความรู้เฉพาะทาง	ชี้ว่าล่ามไม่เข้าใจศัพท์กฎหมาย/เทคนิค	ศึกษาคำศัพท์ล่วงหน้า, ยอมรับตรงไปตรงมาถ้าไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญเทคนิคเฉพาะ แต่ยืนยันว่าถ่ายทอดตรงความหมาย
โจมตีวิธีปฏิบัติ	ทนายจี้ว่าล่ามแปลช้า/ข้ามข้อความ/แปลไม่ตรงคำ	อธิบายว่าเป็นการรักษาความถูกต้องของสาระ ไม่ใช่การข้าม และแจ้งศาลทันทีหากผู้พูดเร็วเกินไปหรือฟังไม่ชัด
เล่นกับความหมายสองนัย	ทนายบอกว่าล่ามเลือกความหมายเข้าข้างฝ่ายหนึ่ง	ยืนยันว่าเลือกความหมายตามบริบท ไม่ได้ใส่ความคิดเห็นส่วนตัว และพร้อมอธิบายทางเลือกของคำแปลให้ศาลฟัง
โจมตีความเป็นกลาง	กล่าวหาว่าล่ามช่วยเหลือพยาน ใช้น้ำเสียงหรือกิริยา	รักษาท่าทีเป็นกลาง สุภาพ ไม่แสดงอารมณ์ พร้อมชี้แจงต่อศาลว่าหน้าที่คือถ่ายทอดอย่างเดียว
โจมตีด้วยผู้เชี่ยวชาญภาษา	ใช้พยานผู้เชี่ยวชาญภาษาอีกคนมาทักท้วง	อธิบายเหตุผลเชิงภาษาศาสตร์ที่เลือกใช้คำ พร้อมย้ำว่าการแปลคือการถ่ายทอดความหมาย ไม่ใช่การแทนคำต่อคำเสมอไป
โจมตีความน่าเชื่อถือส่วนบุคคล	จี้พฤติกรรม ล่ามดูไม่มั่นใจ สับสน หรือขุดประวัติ	รักษาความสงบ ตอบอย่างมั่นใจ ถ้าไม่แน่ใจขอให้พูดซ้ำได้ ไม่ตอบเกินสิ่งที่เข้าใจจริง
การถามเร็ว/สลับภาษา	ทำให้ล่ามสับสน หวังให้ผิดพลาด	ขอให้ทนายถามซ้ำหรือพูดช้าลง อธิบายต่อศาลว่าเพื่อให้การแปลถูกต้องครบถ้วน

เกี่ยวกับนักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรองของสมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

* สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) ได้ประกาศหลักเกณฑ์และคุณสมบัติผู้ที่ขึ้นทะเบียนเป็น “นักแปลรับรอง (Certified Translators) และผู้รับรองการแปล (Translation Certification Providers) และล่ามรับรอง (Certified Interpreters)” ของสมาคม หมวดที่ 9 และหมวดที่ 10 ในราชกิจจานุเบกษา ของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ในสำนักนายกรัฐมนตรี แห่งราชอาณาจักรไทย ลงวันที่ 25 ก.ค. 2567 เล่มที่ 141 ตอนที่ 66 ง หน้า 100 อ่านฉบับเต็มได้ที่: นักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรอง

** สำนักคณะกรรมการกฤษฎีกาเสนอให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา โดยกำหนดให้นักแปลที่ขึ้นทะเบียน รวมถึงผู้รับรองการแปลจากสมาคมวิชาชีพหรือสถาบันสอนภาษาที่มีการอบรมและขึ้นทะเบียน สามารถรับรองคำแปลได้ (จดหมายถึงสมาคม SEAProTI ลงวันที่ 28 เม.ย. 2568)

*** สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นสมาคมวิชาชีพแห่งแรกในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีระบบรับรองนักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรอง

สำนักงานใหญ่: อาคารบ้านราชครู เลขที่ 33 ห้อง 402 ซอยพหลโยธิน 5 ถนนพหลโยธิน แขวงพญาไท เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร 10400 ประเทศไทย

อีเมล: hello@seaproti.com โทรศัพท์: (+66) 2-114-3128 (เวลาทำการ: วันจันทร์–วันศุกร์ เวลา 09.00–17.00 น.)