นักแปลรับรอง และผู้รับรองการแปล: โครงสร้างอำนาจ มาตรฐานวิชาชีพ และผลทางกฎหมายของเอกสารแปลในประเทศไทย

นักแปลรับรอง และผู้รับรองการแปล: โครงสร้างอำนาจ มาตรฐานวิชาชีพ และผลทางกฎหมายของเอกสารแปลในประเทศไทย

บทนำ

ในยุคที่การใช้เอกสารข้ามภาษาเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการยุติธรรม การบริหารราชการ และการติดต่อระหว่างประเทศ บทบาทของ นักแปลรับรอง และ ผู้รับรองการแปล จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความถูกต้อง ความน่าเชื่อถือ และผลผูกพันทางกฎหมายของเอกสารแปล บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายสถานะ ความแตกต่าง และการใช้งานจริงของทั้งสองบทบาท ภายใต้กรอบมาตรฐานวิชาชีพที่กำหนดโดย สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการจากรัฐ

ความหมายและสถานะทางวิชาชีพ

นักแปลรับรองคือนักแปลที่ผ่านการสอบวัดระดับความสามารถทางภาษาและการแปล (ระดับ C1–C3) และผ่านการอบรมตามมาตรฐานวิชาชีพของ SEAProTI นักแปลกลุ่มนี้มีอำนาจ แปลเอกสารด้วยตนเองและลงนามรับรองความถูกต้องของคำแปล ได้โดยตรง

ผู้รับรองการแปลคือบุคคลหรือนิติบุคคลที่ได้รับ ใบอนุญาตอย่างเป็นทางการจาก SEAProTI ให้ทำหน้าที่รับรองความถูกต้องของคำแปลที่จัดทำโดยผู้อื่น โดยใช้ตราประทับและหนังสือรับรองตามแบบที่สมาคมกำหนด

ทั้งสองบทบาททำงานเกื้อหนุนกันเพื่อให้เอกสารแปลมีสถานะทางกฎหมาย สามารถนำไปใช้ต่อศาล หน่วยงานราชการ หรือกระบวนการทางการทูตระหว่างประเทศได้

ความแตกต่างหลักระหว่างสองบทบาท

ประเด็น	นักแปลรับรอง	ผู้รับรองการแปล
บทบาทหลัก	แปลเอกสารและรับรองคำแปลด้วยตนเอง	รับรองคำแปลที่จัดทำโดยนักแปลรายอื่น
คุณสมบัติ	ผ่านการสอบระดับ C1–C3 ตามกรอบมาตรฐานสากล	ได้รับใบอนุญาตจาก SEAProTI (บุคคล/บริษัท)
การใช้งาน	เอกสารราชการ สูติบัตร ทะเบียนสมรส สัญญา ฯลฯ	ออกหนังสือรับรองและตราประทับเพื่อศาล/สถานทูต

หน่วยงานรับรองและฐานกฎหมาย

SEAProTI เป็น สมาคมเดียว ที่ได้รับการรับรองอำนาจตามประกาศในราชกิจจานุเบกษา (ลงวันที่ 25 กรกฎาคม 2567 เล่ม 141 ตอน 66 ง) ให้กำกับ ดูแล และรับรองทั้ง นักแปลรับรอง และ ผู้รับรองการแปล อย่างเป็นระบบ โดยมีการเผยแพร่รายชื่อผู้มีคุณสมบัติบนเว็บไซต์สมาคมและใช้เป็นฐานอ้างอิงโดย กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ สำหรับกระบวนการนิติกรณ์เอกสาร

แม้กฎกระทรวง พ.ศ. 2540 จะเปิดช่องให้ผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านภาษาต่างประเทศสามารถรับรองคำแปลภาษาไทยได้ในบางกรณี แต่กรอบดังกล่าวเป็น ขั้นต่ำทางกฎหมาย ขณะที่ SEAProTI ได้ยกระดับมาตรฐานให้สอดคล้องกับการใช้งานจริงในวิชาชีพและบริบทสากล

การใช้งานจริงในกระบวนการยุติธรรมและราชการ

ในการยื่นเอกสารแปลต่อศาล เอกสารต้องแนบ คำรับรองความถูกต้องของคำแปล ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46 หรือในกรณียื่นต่อกระทรวงการต่างประเทศเพื่อการนิติกรณ์ นักแปลรับรองระดับ C1 ขึ้นไปสามารถดำเนินการเอกสารหลากหลายประเภทได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาชีพ

เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากการใช้บริการผู้แปลที่ไม่มีคุณสมบัติ ผู้ใช้บริการควรตรวจสอบรายชื่อผู้ได้รับการรับรองจาก SEAProTI ผ่านเว็บไซต์ทางการของสมาคม หากอยู่ต่างจังหวัด เช่น พื้นที่ปัตตานี สามารถติดต่อ SEAProTI สำนักงานกรุงเทพฯ หรือเลือกใช้นักแปลรับรองในรายชื่อพื้นที่ใกล้เคียงได้

บทสรุป

ความแตกต่างระหว่าง นักแปลรับรอง และ ผู้รับรองการแปล มิใช่เพียงเรื่องของตำแหน่ง หากแต่เป็นโครงสร้างอำนาจและความรับผิดชอบทางกฎหมายที่ออกแบบมาเพื่อคุ้มครองผู้ใช้บริการและความน่าเชื่อถือของระบบเอกสารแปลในประเทศไทย การเข้าใจบทบาททั้งสองอย่างถูกต้องจึงเป็นกุญแจสำคัญในการใช้เอกสารแปลอย่างปลอดภัย ถูกต้อง และมีผลผูกพันทางกฎหมายอย่างแท้จริง

เกี่ยวกับนักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรองของสมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) ได้ประกาศหลักเกณฑ์และคุณสมบัติผู้ที่ขึ้นทะเบียนเป็น “นักแปลรับรอง (Certified Translators) และผู้รับรองการแปล (Translation Certification Providers) และล่ามรับรอง (Certified Interpreters)” ของสมาคม หมวดที่ 9 และหมวดที่ 10 ในราชกิจจานุเบกษา ของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ในสำนักนายกรัฐมนตรี แห่งราชอาณาจักรไทย ลงวันที่ 25 ก.ค. 2567 เล่มที่ 141 ตอนที่ 66 ง หน้า 100 อ่านฉบับเต็มได้ที่: นักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรอง

สำนักคณะกรรมการกฤษฎีกา เสนอให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา โดยกำหนดให้นักแปลที่ขึ้นทะเบียน รวมถึงผู้รับรองการแปลจากสมาคมวิชาชีพหรือสถาบันสอนภาษาที่มีการอบรมและขึ้นทะเบียน สามารถรับรองคำแปลได้ (จดหมายถึงสมาคม SEAProTI ลงวันที่ 28 เม.ย. 2568)

สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นสมาคมวิชาชีพแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีระบบรับรองนักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรอง

สำนักงานใหญ่: อาคารบ้านราชครู เลขที่ 33 ห้อง 402 ซอยพหลโยธิน 5 ถนนพหลโยธิน แขวงพญาไท เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร 10400 ประเทศไทย

อีเมล: hello@seaproti.com โทรศัพท์: (+66) 2-114-3128 (เวลาทำการ: วันจันทร์–วันศุกร์ เวลา 09.00–17.00 น.