ผู้รับรองการแปลจากภาษาต่างประเทศเป็นภาษาไทย: ฐานกฎหมาย คุณสมบัติ และผลทางปฏิบัติ

6 กันยายน 2568, กรุงเทพมหานคร - กฎกระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2540 ว่าด้วยการรับรองการแปล กำหนดชัดเจนว่า ไม่ใช่ทุกคนสามารถรับรองการแปลได้ แต่จำกัดสิทธิ์ไว้เฉพาะบุคคลหรือหน่วยงานที่มีคุณสมบัติทางวิชาชีพหรือได้รับการยอมรับจากรัฐ เพื่อป้องกันการปลอมแปลงเอกสารและคุ้มครองประชาชนในกระบวนการปกครองและยุติธรรม

กลุ่มผู้ที่มีสิทธิ์เป็นผู้รับรองการแปล

(1) บุคคลสัญชาติไทยที่จบปริญญาตรีขึ้นไป

• ต้องสำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรี

• หลักสูตรต้องใช้ “ภาษาต้นทาง” ของเอกสารเป็นภาษาการเรียนการสอน

• เช่น จบปริญญาตรีภาษาอังกฤษ → รับรองการแปลอังกฤษ–ไทยได้

(2) อาจารย์มหาวิทยาลัย

• ต้องเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยในประเทศไทย

• มีคุณวุฒิและสอน “ภาษาต้นทาง” ของเอกสาร

(3) สถานทูตหรือสถานกงสุลต่างประเทศในประเทศไทย

• รับรองได้เมื่อเอกสารเป็นภาษาราชการของประเทศนั้น ๆ

• เช่น เอกสารภาษาฝรั่งเศสสามารถให้สถานเอกอัครราชทูตฝรั่งเศสในไทยรับรองการแปล

(4) สถานเอกอัครราชทูตหรือกงสุลไทยในต่างประเทศ

• สำหรับกรณีที่เอกสารต้นฉบับจัดทำหรือแปลในต่างประเทศ

• เมื่อนำมาใช้ในประเทศไทย จำเป็นต้องให้สถานทูตหรือกงสุลไทยรับรอง

(5) ผู้เชี่ยวชาญ/ผู้ขึ้นทะเบียนกับสมาคมวิชาชีพ (เช่น SEAProTI)

• สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) ออกใบรับรองและตราประทับวิชาชีพ

• ใช้ยื่นต่อศาล หน่วยงานราชการไทย และยังได้รับการยอมรับจากหลายประเทศในต่างประเทศ

• กลไกนี้ช่วยปิดช่องว่างจากปัญหานักแปลเถื่อนหรือการใช้เครื่องมืออัตโนมัติที่ไม่มีคุณภาพ

หมายเหตุ: ** สำนักคณะกรรมการกฤษฎีกาเสนอให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา โดยกำหนดให้นักแปลที่ขึ้นทะเบียน รวมถึงผู้รับรองการแปลจากสมาคมวิชาชีพหรือสถาบันสอนภาษาที่มีการอบรมและขึ้นทะเบียน สามารถรับรองคำแปลได้ (จดหมายถึงสมาคม SEAProTI ลงวันที่ 28 เม.ย. 2568)

3. การใช้เอกสารในต่างประเทศ

หากต้องนำเอกสารแปลไปใช้ นอกประเทศไทย หรือในหน่วยงานที่ต้องการการยืนยันสูงสุด เช่น การขอวีซ่าเพื่ออยู่ถาวร (PR) อาจต้องมีการรับรองเพิ่มเติม ได้แก่:

• กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ → รับรองลายมือชื่อผู้แปล/ผู้รับรอง

• โนตารีพับลิก (Notarial Services Attorney) → เพื่อความถูกต้องตามกฎหมายสากล

4. ความสำคัญของการเลือกผู้รับรองที่ถูกต้อง

• ทำให้เอกสารสามารถใช้ได้จริงใน ศาล หน่วยงานราชการ หรือองค์กรระหว่างประเทศ

• ลดความเสี่ยงการถูกปฏิเสธเอกสาร เนื่องจากการรับรองโดยผู้ไม่มีคุณสมบัติ

• ช่วยคุ้มครองสิทธิของประชาชนในกระบวนการปกครองและยุติธรรม

บทสรุป

“ผู้รับรองการแปล” ไม่ใช่เพียงผู้มีความรู้ภาษาเท่านั้น แต่ต้องมีคุณสมบัติและฐานกฎหมายรองรับ กฎกระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2540 กำหนดกลุ่มบุคคล/หน่วยงานที่มีสิทธิ์ชัดเจน การมีสมาคมวิชาชีพเช่น SEAProTI ยังช่วยยกระดับมาตรฐาน เพิ่มความเชื่อมั่น และป้องกันการฉ้อโกงในธุรกิจการแปล

การอ้างอิง

• กฎกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการรับรองการแปลเอกสาร พ.ศ. 2540. (2540). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 114 ตอนพิเศษ 25 ง.

• สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI). (2568). มาตรฐานการรับรองการแปลและล่าม. กรุงเทพฯ: SEAProTI.