นักแปลรับรอง (Certified Translators) ในประเทศไทย: ฐานะทางวิชาชีพและผลทางกฎหมาย

2 ก.ย. 2568
ยาว 1 นาที

การแปลเอกสารที่มีผลทางกฎหมาย เช่น สัญญา บัตรประชาชน หนังสือรับรองการสมรส หรือคำพิพากษา จำเป็นต้องได้รับการรับรองความถูกต้องจากบุคคลหรือหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ นักแปลที่สามารถออกคำรับรองนี้ได้ เรียกว่า นักแปลรับรอง (Certified Translators) ซึ่งทำหน้าที่รับประกันว่า คำแปลสอดคล้องกับต้นฉบับทุกประการ เอกสารแปลที่ผ่านการรับรองจึงสามารถนำไปใช้งานในหน่วยงานราชการ ศาล สถานทูต ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศได้

ความหมายและคุณลักษณะของนักแปลรับรอง

นักแปลรับรอง หมายถึง นักแปลที่ผ่านการรับรองความถูกต้องของคำแปลโดยหน่วยงานหรือผู้เชี่ยวชาญที่มีอำนาจ เช่น ศาลยุติธรรม ทนายความที่มีใบอนุญาต หรือสถานทูต อย่างไรก็ตาม การรับรองที่มีมาตรฐานชัดเจนที่สุดคือการรับรองโดย สมาคมวิชาชีพ เนื่องจากสะท้อนถึงการประเมินคุณสมบัติ ความรู้ ความสามารถ และจรรยาบรรณวิชาชีพ

นักแปลรับรองในบริบทประเทศไทย

ในประเทศไทย ปัจจุบันมีเพียง สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asian Association of Professional Translators and Interpreters – SEAProTI) เท่านั้น ที่ออกการรับรองนักแปลอย่างเป็นระบบ โดยผู้ที่จะได้รับสถานะเป็น “นักแปลรับรอง” ต้องผ่านเกณฑ์การประเมินตามมาตรฐานที่สมาคมกำหนด และได้รับ ใบประกอบวิชาชีพ เพื่อใช้เป็นหลักฐานแสดงตน หากไม่สามารถแสดงบัตรหรือใบประกอบวิชาชีพดังกล่าวได้ บุคคลนั้นก็ไม่ถือว่าเป็นนักแปลรับรองอย่างแท้จริง

ความสำคัญของการมีนักแปลรับรอง

รับประกันความถูกต้อง: ทำให้เอกสารที่แปลสามารถใช้ยืนยันในเชิงกฎหมายได้
สร้างความน่าเชื่อถือ: เพิ่มความมั่นใจแก่หน่วยงานทั้งในและต่างประเทศ
ลดความเสี่ยงทางกฎหมาย: ป้องกันความผิดพลาดที่อาจส่งผลต่อสิทธิและหน้าที่ของคู่สัญญาหรือผู้ยื่นเอกสาร
ส่งเสริมมาตรฐานวิชาชีพ: การมีระบบรับรองช่วยยกระดับคุณภาพของนักแปลและสร้างความเป็นสากล

ข้อถกเถียงและความท้าทาย

แม้ว่าการมีสมาคมวิชาชีพที่รับรองนักแปลจะช่วยสร้างมาตรฐาน แต่ก็ยังมีความเข้าใจผิดในสังคม เช่น การสับสนระหว่าง “ผู้รับรองการแปล” (ซึ่งอาจเป็นทนายความหรือผู้มีอำนาจลงนาม) กับ “นักแปลรับรอง” ที่ผ่านการทดสอบและได้รับการรับรองโดยสมาคมวิชาชีพโดยตรง ประเด็นนี้สะท้อนถึงความจำเป็นในการเผยแพร่ความรู้และปรับปรุงกฎหมายเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคและสร้างมาตรฐานที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

สรุป

นักแปลรับรองเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้เอกสารที่แปลสามารถใช้ได้ในทางกฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพ ในประเทศไทย สมาคม SEAProTI ถือเป็นหน่วยงานวิชาชีพเพียงแห่งเดียวที่ออกการรับรองนักแปลตามมาตรฐานที่ยอมรับ การกำหนดให้ผู้ปฏิบัติวิชาชีพต้องมีบัตรหรือใบประกอบวิชาชีพที่สามารถตรวจสอบได้ จึงเป็นแนวทางที่ช่วยป้องกันการแอบอ้าง และสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ใช้บริการทั้งในประเทศและต่างประเทศ

เอกสารอ้างอิง

กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ. (2562). ระเบียบกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: กระทรวงยุติธรรม.
สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI). (2025). หลักเกณฑ์การรับรองนักแปลและล่าม. สืบค้นจาก https://www.seaproti.org
วณิชชา สุมนัส. (2025). “การรับรองนักแปล: บทบาทและข้อจำกัดในประเทศไทย.” วารสารกฎหมายและการแปล, 12(2), 45–62.
European Legal Interpreters and Translators Association (EULITA). (2020). Best practices in certification of translators and interpreters. Brussels: EULITA.