นักนิติภาษาศาสตร์ในประเทศไทย: ความหมาย บทบาท และการรับรองวิชาชีพ

6 กันยายน 2568, กรุงเทพมหานคร

ความหมายของนักนิติภาษาศาสตร์

นักนิติภาษาศาสตร์ (Forensic Linguist) คือผู้เชี่ยวชาญที่ประยุกต์ใช้ความรู้ด้านภาษาศาสตร์ในการวิเคราะห์ภาษาเพื่อใช้ในกระบวนการยุติธรรม ทั้งในรูปแบบภาษาพูดและภาษาเขียน งานของนักนิติภาษาศาสตร์ครอบคลุมตั้งแต่การตรวจสอบคำให้การ วิเคราะห์ข้อความหมิ่นประมาท การพิสูจน์เอกลักษณ์ผู้เขียน (author identification) ไปจนถึงการตีความถ้อยคำในเอกสารทางกฎหมาย (Coulthard & Johnson, 2017).

การรับรองวิชาชีพในประเทศไทย

ประเทศไทยเริ่มมีการจัดตั้งระบบขึ้นทะเบียนและรับรองคุณวุฒินักนิติภาษาศาสตร์อย่างเป็นทางการในปี 2568 โดยสมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) เป็นผู้ริเริ่มหลัก เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2568 SEAProTI ได้จัดการอบรมและขึ้นทะเบียนผู้เชี่ยวชาญด้านนิติภาษาศาสตร์รุ่นแรก เพื่อสร้างมาตรฐานและฐานข้อมูลที่สามารถใช้โดยหน่วยงานยุติธรรม รัฐ และเอกชน (SEAProTI, 2025).

ตัวอย่างผู้เชี่ยวชาญเด่น

นางสาววณิชชา สุมานัส เป็นผู้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นนักนิติภาษาศาสตร์คนแรกของประเทศไทย โดยมีบทบาทสำคัญทั้งในงานแปล งานล่าม และการให้คำปรึกษาในคดีอาญาและคดีหมิ่นประมาท ตลอดจนการสืบสวนสอบสวนคดีที่เกี่ยวข้องกับการใช้ภาษาและการกลั่นแกล้งทางออนไลน์

บทบาทในกระบวนการยุติธรรมไทย

นักนิติภาษาศาสตร์ในประเทศไทยมีหน้าที่หลักในการทำงานร่วมกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายและศาล เช่น

• ทำหน้าที่เป็น พยานผู้เชี่ยวชาญ ในคดีความ

• วิเคราะห์หลักฐานทางภาษา ทั้งการบันทึกเสียงและข้อความ

• จัดทำ รายงานรับรอง เพื่อประกอบการพิจารณาคดี

• วิเคราะห์กรณีพิพาทเรื่องการคัดลอกผลงาน (plagiarism)

• พิสูจน์อัตลักษณ์ผู้เขียนในคดีอาญา

บทบาทเหล่านี้มีความสำคัญต่อการคุ้มครองสิทธิของประชาชน และช่วยให้กระบวนการยุติธรรมมีความแม่นยำและเป็นธรรมมากขึ้น (Gibbons, 2003).

การศึกษาและสถาบันที่เกี่ยวข้อง

SEAProTI ได้จัดทำหลักสูตรด้านนิติภาษาศาสตร์ร่วมกับสมาคมวิชาชีพในต่างประเทศ เพื่อเสริมสร้างเครือข่ายและมาตรฐานสากลในภูมิภาคอาเซียน ความร่วมมือนี้ช่วยให้ผู้เชี่ยวชาญไทยเข้าถึงองค์ความรู้ใหม่และสามารถปฏิบัติงานตามมาตรฐานนานาชาติ

สรุป

การก่อตั้งระบบขึ้นทะเบียนนักนิติภาษาศาสตร์ในประเทศไทยภายใต้การนำของ SEAProTI ในปี 2568 ถือเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยสร้างมาตรฐานวิชาชีพใหม่ มีการรับรองผู้เชี่ยวชาญรุ่นแรก เช่น วณิชชา สุมานัส และได้ขยายบทบาทไปสู่การพัฒนาหลักสูตรและงานวิจัยด้านนิติภาษาศาสตร์ ผลลัพธ์คือการยกระดับความน่าเชื่อถือของกระบวนการยุติธรรมไทยในระดับสากล

เอกสารอ้างอิง (References)

• Coulthard, M., & Johnson, A. (2017). An introduction to forensic linguistics: Language in evidence (2nd ed.). Routledge.

• Gibbons, J. (2003). Forensic linguistics: An introduction to language in the justice system. Blackwell.

• SEAProTI. (2025). รายงานการอบรมและขึ้นทะเบียนผู้เชี่ยวชาญด้านนิติภาษาศาสตร์ รุ่นที่ 1. สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้.