ทำไมควรเลือก “ล่ามศาล" ที่นับรองโดย SEAProTI แทนการพึ่งพาล่ามจากหน่วยงานรัฐ

การทำล่ามในศาลไม่ใช่เพียงการแปลภาษา แต่คือการถ่ายทอดสิทธิ เสรีภาพ และข้อเท็จจริงทางกฎหมายที่ส่งผลต่อชะตากรรมของคู่ความและจำเลยโดยตรง ในประเทศไทย แม้สำนักงานศาลยุติธรรมจะมีระบบล่ามอิสระภาษาต่างประเทศขึ้นทะเบียนเพื่อใช้งานในศาล แต่ก็ยังมีข้อจำกัดเชิงคุณภาพและมาตรฐานที่แตกต่างจาก “ล่ามศาลที่ผ่านการรับรองจากสมาคม SEAProTI” ซึ่งเป็นองค์กรวิชาชีพเอกชนระดับภูมิภาคที่ให้การรับรองตามมาตรฐานสากล

1. มาตรฐานวิชาชีพและการสอบคัดกรองที่เข้มงวด

• SEAProTI: กำหนดให้ล่ามผ่านการสอบทั้ง consecutive interpreting และ simultaneous interpreting ในบริบทกฎหมาย พร้อมสอบจรรยาบรรณเฉพาะด้านกฎหมายและการเป็นพยาน (forensic ethics)

• หน่วยงานรัฐ: ส่วนใหญ่เน้นการอบรมเพื่อขึ้นทะเบียนตามกรอบราชการ (short course) ซึ่งอาจไม่ได้มีการสอบทักษะจริงอย่างละเอียด

ข้อได้เปรียบ: ล่าม SEAProTI จึงมี “ใบรับรองมาตรฐานคุณวุฒิวิชาชีพ” ที่ยืนยันทักษะจริงและผ่านการสอบเชิงปฏิบัติ ไม่ใช่แค่เข้าร่วมอบรม ในขณะที่ล่ามของหน่วยงานราชการไม่มีเอกสารรับรองคุณวุฒิวิชาชีพ อาจมีเพียงแค่ใบประกาศผ่านการอบรมเท่านั้น

2. จรรยาบรรณและความเป็นอิสระ

• SEAProTI: มี Code of Ethics ที่กำหนดเรื่องความลับ ความเป็นกลาง และการไม่แทรกแซงข้อเท็จจริง โดยมีคณะกรรมการวิชาชีพติดตาม

• หน่วยงานรัฐ: แม้จะมีจรรยาบรรณศาล แต่กรอบการทำงานถูกผูกกับระบบราชการและอาจไม่ได้เน้นความเป็นอิสระเชิงวิชาชีพเท่ากับระบบเอกชน

ข้อได้เปรียบ: ลูกค้า/ทนาย/คู่ความมั่นใจได้ว่าล่าม SEAProTI จะทำงานอย่างเป็นกลางและรักษาความลับตามมาตรฐานสากล

3. ความยืดหยุ่นและความพร้อมทางเทคนิค

• SEAProTI: มีเครือข่ายล่ามที่พร้อมให้บริการทั้งในศาล อนุญาโตตุลาการ (arbitration) และการประชุมคู่ความ มีอุปกรณ์เสริม เช่น interpretation booths และ remote interpreting tools

• หน่วยงานรัฐ: การจัดหาล่ามมักขึ้นกับรอบเวรและระบบเบิกจ่าย ไม่สามารถปรับรูปแบบบริการได้ตามความต้องการของคู่ความ

ข้อได้เปรียบ: การจ้างล่าม SEAProTI ช่วยให้ได้บริการที่ปรับแต่งตามคดี ทั้ง onsite และ online

4. ความน่าเชื่อถือในตลาดสากล

• SEAProTI: ใบรับรอง SEAProTI ระดับ C1–C3 ได้รับการยอมรับทั้งจากบริษัทกฎหมาย อนุญาโตฯ และองค์กรระหว่างประเทศ

• หน่วยงานรัฐ: ใบขึ้นทะเบียนมีผลในบริบทศาลไทย แต่ไม่สามารถใช้เป็นตรารับรองนอกศาลหรือในตลาดเอกชนได้

ข้อได้เปรียบ: ลูกความต่างชาติยอมรับง่ายขึ้นเมื่อล่ามถือใบรับรองจากองค์กรวิชาชีพอิสระ

5. อัตราค่าตอบแทนและคุณภาพ

• SEAProTI: เรตราคายืดหยุ่นตามทักษะและภาษา ลูกค้าจ่ายเพื่อคุณภาพและความมั่นใจในมาตรฐาน

• หน่วยงานรัฐ: มีอัตราค่าป่วยการคงที่ตามระเบียบราชการ (ชั่วโมงละ 500–800 บาท หรือวันละไม่เกินเพดาน)

ข้อได้เปรียบ: แม้ SEAProTI มีค่าใช้จ่ายสูงกว่า แต่สะท้อนคุณภาพ ความเชี่ยวชาญ และการทำงานที่รับผิดชอบในระดับมืออาชีพ

บทสรุป

การจ้างล่ามศาลจาก SEAProTI เหมาะสำหรับ

• คดีที่มีประเด็นซับซ้อน ต้องการล่ามที่มีความเข้าใจกฎหมายลึกซึ้ง

• คดีที่มีผลผูกพันในต่างประเทศ (cross-border cases, arbitration)

• คู่ความที่ต้องการมาตรฐานวิชาชีพสากลและความน่าเชื่อถือสูง

ขณะที่ล่ามที่จัดหาโดยหน่วยงานรัฐมีข้อดีด้านการเข้าถึงง่ายและระบบการเบิกจ่ายที่เป็นทางการ แต่ข้อจำกัดด้านคุณภาพ ความยืดหยุ่น และการยอมรับในเวทีสากล ทำให้ SEAProTI มีข้อได้เปรียบในเชิงวิชาชีพ

เอกสารอ้างอิง (APA)

• สำนักงานศาลยุติธรรม. (2566). ระเบียบค่าป่วยการล่ามอิสระภาษาต่างประเทศในศาลไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลยุติธรรม.

• สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ [SEAProTI]. (2568). มาตรฐานการรับรองล่ามศาล (Court-certified Interpreters) ระดับ C1–C3. กรุงเทพฯ: SEAProTI.

• Hale, S. (2015). Community interpreting. London: Palgrave Macmillan.

• United Nations. (1966). International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR). New York: UN.