ทำไม “ล่ามอิสระภาษาต่างประเทศของหน่วยงานราชการ” จึงมีอำนาจหน้าที่ไม่เท่ากับ “ล่ามรับรอง (Certified Interpreters)” ของสมาคมวิชาชีพ

ในประเทศไทยมีทั้ง “ล่ามอิสระภาษาต่างประเทศ” ที่ผ่านการอบรมจากหน่วยงานราชการ และ “ล่ามรับรอง (Certified Interpreters)” ที่ขึ้นทะเบียนกับสมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) แม้ว่าทั้งสองกลุ่มจะทำหน้าที่คล้ายกันในการสื่อสารระหว่างภาษา แต่ศักดิ์และสิทธิ์กลับไม่เท่ากัน “ล่ามอิสระภาษาต่างประเทศ” ที่ผ่านการอบรมจากหน่วยงานราชการ ไม่สามารถขึ้นทะเบียนกับ สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) เนื่องจากความแตกต่างด้านการรับรอง มาตรฐาน และสถานะทางวิชาชีพ (Hale, 2021; Tamura, 2019)

1. สถานะฐานะทางวิชาชีพ

• ล่ามราชการ: มีสถานะเพียง “ผู้ผ่านการอบรม” จากหน่วยงานราชการ ไม่มีใบอนุญาตวิชาชีพที่ได้รับการรับรองโดยองค์กรวิชาชีพอิสระ

• ล่าม SEAProTI: ได้รับการสอบคัดเลือกและขึ้นทะเบียนเป็น “ล่ามรับรอง” พร้อมใบอนุญาตและตรารับรอง ใช้เป็นหลักฐานยืนยันสถานะวิชาชีพในระดับสากล (SEAProTI, 2025)

2. ระบบการรับรองและมาตรฐาน

• ล่ามราชการ: ใช้หลักสูตรอบรมภายใน ไม่มีการสอบโดยบุคคลที่สาม (third-party accreditation) จึงไม่อาจเทียบเท่าการรับรองตามหลักมาตรฐานสากล

• ล่าม SEAProTI: ต้องผ่านการสอบปฏิบัติ การประเมินด้านจรรยาบรรณ และการรับรองคุณภาพหลักสูตรโดยคณะกรรมการอิสระ คล้ายระบบการรับรองของ AIIC และ ISO (AIIC, 2020; González, Vásquez & Mikkelson, 2012)

3. อำนาจหน้าที่ทางกฎหมาย

• ล่ามราชการ: ไม่มีสิทธิออกใบรับรองผลงานในนามตนเอง การปฏิบัติหน้าที่ขึ้นกับคำสั่งแต่งตั้งชั่วคราว

• ล่าม SEAProTI: มีสิทธิออกเอกสารรับรองการทำงานในนามสมาคม ใช้ยืนยันความถูกต้องในการปฏิบัติหน้าที่ และเป็นที่ยอมรับในศาล หน่วยงานราชการ และองค์กรระหว่างประเทศ (SEAProTI, 2025) ตามข้อกำหนดของสมาคม และประกาศไว้ในราชกิจจานุเบกษา

4. ค่าตอบแทนและการยอมรับ

• ล่ามราชการ: ได้รับค่าป่วยการตามระเบียบราชการในอัตราที่ต่ำและตายตัว

• ล่าม SEAProTI: ค่าตอบแทนสะท้อนมาตรฐานวิชาชีพและความซับซ้อนของงาน คล้ายกับระบบการจ้างล่ามในยุโรปและสหรัฐอเมริกา (Hale, 2021; Mikkelson, 2017)

บทสรุป

แม้ “ล่ามอิสระภาษาต่างประเทศ" ของหน่วยงานราชการจะมีบทบาทสำคัญในระบบยุติธรรม แต่ อำนาจหน้าที่ไม่สามารถเทียบเท่า “ล่ามรับรอง” ของ SEAProTI ได้ เพราะขาดระบบการสอบ มาตรฐานสากล และสิทธิวิชาชีพที่ชัดเจน การขึ้นทะเบียนเป็น Certified Interpreter จึงเป็นทางเลือกที่ทำให้ผู้ปฏิบัติหน้าที่ได้รับการยอมรับทั้งในประเทศและระดับนานาชาติ

เอกสารอ้างอิง

• AIIC. (2020). Professional standards and ethics. International Association of Conference Interpreters.

• González, R. D., Vásquez, V. F., & Mikkelson, H. (2012). Fundamentals of court interpretation: Theory, policy, and practice (2nd ed.). Durham, NC: Carolina Academic Press.

• Hale, S. (2021). The discourse of court interpreting: Discourse practices of the law, the witness and the interpreter. Routledge.

• Mikkelson, H. (2017). Introduction to court interpreting. Routledge.

• SEAProTI. (2025). Standards and certification framework for professional interpreters in Southeast Asia. Bangkok: SEAProTI Publications.

• Tamura, T. (2019). The interpreter’s role: Conduit, agent, or accountable professional? Translation & Interpreting Studies, 14(2), 234–253.

เกี่ยวกับนักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรองของสมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

* สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) ได้ประกาศหลักเกณฑ์และคุณสมบัติผู้ที่ขึ้นทะเบียนเป็น “นักแปลรับรอง (Certified Translators) และผู้รับรองการแปล (Translation Certification Providers) และล่ามรับรอง (Certified Interpreters)” ของสมาคม หมวดที่ 9 และหมวดที่ 10 ในราชกิจจานุเบกษา ของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ในสำนักนายกรัฐมนตรี แห่งราชอาณาจักรไทย ลงวันที่ 25 ก.ค. 2567 เล่มที่ 141 ตอนที่ 66 ง หน้า 100 อ่านฉบับเต็มได้ที่: นักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรอง

** สำนักคณะกรรมการกฤษฎีกาเสนอให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา โดยกำหนดให้นักแปลที่ขึ้นทะเบียน รวมถึงผู้รับรองการแปลจากสมาคมวิชาชีพหรือสถาบันสอนภาษาที่มีการอบรมและขึ้นทะเบียน สามารถรับรองคำแปลได้ (จดหมายถึงสมาคม SEAProTI ลงวันที่ 28 เม.ย. 2568)

*** สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นสมาคมวิชาชีพแห่งแรกในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีระบบรับรองนักแปลรับรอง ผู้รับรองการแปล และล่ามรับรอง

สำนักงานใหญ่: อาคารบ้านราชครู เลขที่ 33 ห้อง 402 ซอยพหลโยธิน 5 ถนนพหลโยธิน แขวงพญาไท เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร 10400 ประเทศไทย

อีเมล: hello@seaproti.com โทรศัพท์: (+66) 2-114-3128 (เวลาทำการ: วันจันทร์–วันศุกร์ เวลา 09.00–17.00 น.)