ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนล่ามศาล ในประเทศไทย

SEA ProTI
6 ก.ย. 2568
ยาว 1 นาที

ในสังคมกฎหมายไทย มักมีการสร้างความเข้าใจผิดว่า “ล่ามศาล” จะต้องเป็นผู้ที่ขึ้นทะเบียนกับศาลเท่านั้นจึงจะสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ซึ่งเป็นการจำกัดความหมายของวิชาชีพล่ามศาลโดยไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงและหลักการสากล

ข้อเท็จจริง

ไม่มีพระราชบัญญัติใดกำหนดโดยตรง ว่าล่ามศาลจะต้องขึ้นทะเบียนกับศาลจึงจะทำหน้าที่ได้
ระเบียบของสำนักงานศาลยุติธรรมเป็นเพียง “แนวทางการจัดหาล่าม” ไม่ใช่ข้อห้ามสำหรับล่ามจากองค์กรวิชาชีพอื่น
ล่ามที่ได้รับการรับรองจาก สมาคมวิชาชีพนักแปลและล่ามแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAProTI) มีคุณวุฒิและมาตรฐานที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา จึงถือว่ามีผลทางกฎหมายและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล

การแอบอ้างและผลกระทบ

การกล่าวอ้างว่า “เฉพาะล่ามที่ขึ้นทะเบียนกับศาลเท่านั้นที่สามารถทำหน้าที่ได้” ถือเป็น การแอบอ้างอำนาจ และอาจถูกใช้เป็นเทคนิคในการผูกขาดหรือปิดกั้นโอกาสทางวิชาชีพของล่ามรายอื่น ๆ ที่มีคุณสมบัติและมาตรฐานเพียงพอแล้ว การปฏิบัติเช่นนี้นอกจากจะไม่เป็นธรรมต่อผู้ประกอบวิชาชีพ ยังอาจลดทอนความโปร่งใสในกระบวนการยุติธรรม

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

ปัญหาที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งคือมีการเข้าใจหรือแอบอ้างว่า “ล่ามศาลต้องขึ้นทะเบียนกับศาลเท่านั้นจึงจะทำหน้าที่ได้” ทั้งที่ในความเป็นจริง:

ล่ามของศาลยุติธรรมถูกกำหนดไว้สำหรับ คดีอาญาโดยเฉพาะ
ในคดีแพ่ง คดีปกครอง คดีแรงงาน และคดีอื่น ๆ สามารถใช้ล่ามจากองค์กรวิชาชีพอิสระ เช่น SEAProTI ได้ หากมีการรับรองคุณวุฒิและมาตรฐานตามที่กำหนด
การจำกัดความเข้าใจเฉพาะล่ามที่ขึ้นทะเบียนกับศาลเท่านั้น อาจกลายเป็นการปิดกั้นโอกาสวิชาชีพและลดทอนความเป็นกลางของระบบ

บทสรุป

ล่ามศาลไม่จำเป็นต้องขึ้นทะเบียนกับศาลจึงจะสามารถทำงานได้ หากมีการอ้างเช่นนั้นควรถือเป็นการแอบอ้างและเป็นเทคนิคเพื่อปิดกั้นงานให้แก่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเท่านั้น ในทางกลับกัน การเปิดกว้างให้ล่ามที่มีมาตรฐานจากองค์กรวิชาชีพอิสระ เช่น SEAProTI เข้ามามีบทบาท จะช่วยให้ระบบยุติธรรมของไทยมีความโปร่งใสและสอดคล้องกับมาตรฐานสากลมากยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานศาลยุติธรรม. (2562). คู่มือการปฏิบัติงานล่ามศาล. กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลยุติธรรม.
SEAProTI. (2024). Standards and certification framework for court interpreters in Southeast Asia. Southeast Asian Association of Professional Translators and Interpreters (SEAProTI).